fa استثنائات کنوانسیون سنگاپور در اجرای توافق نامه‌های میانجیگری با تأکید بر حقوق کار و مصرف‌کننده (مطالعه تطبیقی در نظام حقوقی افغانستان و ایران) تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">کنوانسیون سنگاپور با هدف تسهیل اجرای توافق‌های حاصل از میانجیگری در دعاوی تجارتی بین‌المللی در سال ۲۰۱۹ تصویب شده است. برخی حوزه‌ها از جمله حقوق خانواده، ارث، حقوق کار و حقوق مصرف‌کننده را به‌دلیل ملاحظات فرهنگی، مذهبی، اجتماعی و ماهیت غیرتجارتی این دعاوی، از شمول خود خارج نموده است. در حالی‌که استثنای حقوق خانواده و ارث به‌دلیل پیوند عمیق با نظام‌های حقوقی ملی و منابع فقهی، منطقی و قابل دفاع به نظر می‌رسد،پ؛ اما استثنای حقوق کار و مصرف‌کننده نیازمند بررسی بیشتری است. تحقیق حاضر با رویکردی تطبیقی ـ تحلیلی و با هدف مطالعه تطبیقی، وضعیت حقوقی ایران و افغانستان را در انطباق با این کنوانسیون، به‌ویژه در زمینه استثنائات مذکور مطالعه نموده است.<br> یافته‌های تحقیق حاکی است که در نظام حقوقی ایران، سازش‌نامه‌های ناشی از میانجیگری در دعاوی کار رسمی و قانون شده و در مواردی از ضمانت اجرای قابل‌توجه برخوردار است که بیانگر رویکردی منعطف و همسو با توسعه روش‌های جایگزین حل اختلاف می‌باشد. با این حال، در حوزه حقوق مصرف‌کننده، برغم پذیرش میانجیگری در آیین‌نامه اجرایی، به‌دلیل فقدان پشتوانه قانونی صریح، حمایت اجرایی کافی از این سازش‌نامه‌ها پیش‌بینی نگردیده است. در مقابل، در نظام حقوقی افغانستان، با وجود پیش‌بینی سازوکارهای اداری و کمیسیونی برای حل اختلافات کارگری، جایگاه مشخصی برای میانجیگری در نظر گرفته نشده و ساختار موجود بیشتر ماهیت متمرکز و دولتی دارد که از انعطاف لازم برخوردار نیست؛ اما در حوزه دعاوی تجارتی و مصرف‌کننده، حمایت مؤثرتری از سازش‌نامه‌ها صورت گرفته است.</div> <div style="text-align: justify;">The Singapore Convention, adopted in 2019, aims to facilitate the enforcement of settlement agreements resulting from mediation in international commercial disputes. It excludes certain areas&mdash;such as family law, inheritance, labor law, and consumer law&mdash;from its scope due to cultural, religious, and social considerations, as well as the non-commercial nature of such disputes. While the exclusion of family and inheritance matters appears justifiable given their deep roots in domestic legal systems and religious jurisprudence, the exclusion of labor and consumer law warrants closer examination.<br> This study adopts a comparative-analytical approach to examine the legal frameworks of Iran and Afghanistan in relation to the Convention, with particular emphasis on the aforementioned exclusions.<br> The findings indicate that within the Iranian legal system, settlement agreements arising from mediation in labor disputes are recognized and, in certain instances, benefit from significant enforcement guarantees, reflecting a flexible approach aligned with the development of alternative dispute resolution (ADR) mechanisms. However, in the field of consumer law, despite the recognition of mediation in executive regulations, the absence of explicit statutory backing has resulted in insufficient enforcement support for such settlement agreements.<br> Conversely, in the Afghan legal system, although administrative and commission-based mechanisms for resolving labor disputes are предусмотрены, mediation has not been accorded a clearly defined role. The existing structure is predominantly centralized and state-driven, lacking the necessary flexibility. Nevertheless, in the areas of commercial and consumer disputes, more effective support has been afforded to settlement agreements.</div> کنوانسیون سنگاپور, استثنائات, میانجیگری, حقوق کار و مصرف کننده, افغانستنان, ایران Singapore Convention, Consumer Rights, Mediation, Labor Law, Exceptions, Comparative Law 173 198 http://srqjl.knu.edu.af/browse.php?a_code=A-10-81-1&slc_lang=fa&sid=1 Kamaluddin Azimi کمال‌الدین عظیمی azimilaw1986@gmail.com Yes Professor, Faculty of Law and Political Science, Khatam al-Nabieen University, Ghazni Branch استاد پوهنحی حقوق و علوم سیاسی پوهنتون خاتم النبیین ص شعبه غزنی