fa بررسی تحلیلی منع شکنجه در فقه اسلامی و اسناد بین‌المللی تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">نوشتار حاضر با هدف تبیین مبانی منع شکنجه در فقه اسلامی و تحلیل آن در مقایسه با اسناد بین‌المللی مرتبط قلمی ‌شده است. فقه اسلامی، با اتکا بر نصوص قرآنی، سنت نبوی و اصول اجتهادی، شکنجه را بر پایه قواعدی نظیر حرمت ایذاء، قاعده لا ضرر و منع اجبار بر اقرار منع نموده است. در مقابل، نظام حقوقی بین‌المللی نیز از طریق اسنادی مثل اعلامیه جهانی حقوق بشر، میثاق حقوق مدنی و سیاسی و کنوانسیون منع شکنجه، چارچوبی مشخص برای منع شکنجه ترسیم کرده است. این مقاله با به‌کارگیری روش تحلیل تطبیقی، به بررسی ساختار، مبانی و الزامات هر دو نظام پرداخته و وجوه اشتراک و افتراق آنها را در محدوده مفهومی، قلمرو اجرا و شیوه‌های اثبات ارزیابی نموده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هریک از دو منظومه حقوقی، با مبانی مستقل خود، به شکل معناداری به نفی شکنجه پرداخته و مطالعه تطبیقی آنها زمینه فهم دقیق‌تر تفاوت‌ها و نقاط تقارب را فراهم می‌سازد؛ بدون آنکه اولویتی هنجاری میان آن دو فرض شود.</div> <div style="text-align: justify;">The present study aims to elucidate the foundations of the prohibition of torture in Islamic jurisprudence and to analyze it in comparison with relevant international legal instruments. Islamic jurisprudence, drawing upon Qur&rsquo;anic texts, Prophetic tradition, and principles of ijtihād, prohibits torture on the basis of doctrinal rules such as the prohibition of harm (ḥurmat al-īdhā&rsquo;), the lā ḍarar principle, and the inadmissibility of coerced confessions. Conversely, the international legal system&mdash;through instruments such as the Universal Declaration of Human Rights, the International Covenant on Civil and Political Rights, and the Convention against Torture&mdash;establishes a defined framework for the prohibition of torture. Employing a comparative analytical method, this article examines the structure, foundations, and obligations of both systems, assessing their points of convergence and divergence in terms of conceptual scope, implementation, and evidentiary standards. The findings indicate that each legal framework, grounded in its own normative foundations, meaningfully rejects torture. Comparative study of the two systems thus facilitates a more precise understanding of their differences and areas of overlap, without presupposing any normative hierarchy between them.</div> منع شکنجه, فقه اسلامی, اسناد بین‌المللی, قواعد فقهی, تحلیل تطبیقی Prohibition of Torture, Islamic Jurisprudence, International Instruments, Jurisprudential Maxims, Comparative Analysis 272 294 http://srqjl.knu.edu.af/browse.php?a_code=A-10-96-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Ali Razavi محمدعلی رضوی mrazavi998@gmail.com Yes Assistant Professor, Al-Mustafa International Research Institute استاد یار پژوهشگاه بین المللی المصطفی