fa حق بر محاکمه عادلانه جزایی از منظر اسناد بین‌المللی، فقه و قوانین افغانستان عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">حق محاکمه عادلانه به معنای تضمینات کلی است که جهت رعایت حقوق طرفین دعوا در فرآیند دادرسی پیش‌بینی شده است. دولت‌ها با شیوه‌های به تضمین حق محاکمه عادلانه برای شهروندان متعهد هستند. محاکمه عادلانه شامل مصادیق متعددی است که هر شهروند در فرآیند دادرسی جزایی و مدنی از آن باید برخوردار باشد. برخی از موازین محاکمه عادلانه از جمله حق دادخواهی، دسترسی به محاکم بی طرف و مستقل، حق بر وکیل و امثال آن جنبه‌ای عمومی دارد و در تمام انواع دعاوی مدنی و جزایی قابل اعمال هستند. برخی دیگر شاخص‌های محاکمه عادلانه از جمله اصل برائت، تفهیم اتهام، حضور مستنطق در محکمه و مسایل از این قیبل تنها ناظر بر دعاوی جزایی می‌باشند. رعایت هنجارهای فقهی، اسناد بین المللی و قوانین سازوکار ضمانت اجرایی محاکمه عادلانه است، که نه‌ تنها‌ تشکیل یک محکمه با صلاحیت باید مطابق با احکام فقهی، قـانونی و معیارهای جهانی باشد، بلکه شیوه و روش دادرسی‌ آن‌ نیز‌ با اصول و ملاک‌های روشن و شناخته شده‌ی فقهی، قانونی و جهانی همراه بـاشد. در این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی به بررسی حق دادرسی عادلانه‌جزایی به شیوه تفکیکی و مستقل در پرتو اسناد بین‌المللی و فقهی با نگاهی به قوانین جزایی افغانستان و معیارهای آن پرداخته می‌شود. قابل یادآوری است که هدف این نوشتار نگاهی تطبیقی بین سه نگاه مزبور نیست، بلکه هدف اصلی بررسی جایگاه محاکمه عادلانه در سه نگاه فقهی، اسناد بین‌المللی و قوانین جزایی کشور است.</div> <div style="text-align: justify;">The right to a fair criminal trial means general guarantees that are provided to respect the rights of the litigants in the legal process. Governments are committed to ensuring the right to a fair trial for citizens. The fair trial includes many examples that every citizen should enjoy in the process of criminal and civil proceedings. Some standards of a fair trial, including the right to sue, access to neutral and independent courts, the right to a lawyer, and the like, have a general aspect and can be applied in all types of civil and criminal lawsuits. Some other indicators of a fair trial, including the principle of acquittal, explanation of charges, the presence of a lawyer in court, and similar issues, are only applicable to criminal lawsuits. Adherence to jurisprudential norms, international documents, and procedural rules is the guarantee of the execution of a fair trial, and not only the establishment of a competent court must be in accordance with jurisprudence, legal rulings, and international standards, but also the method of its proceedings with clear and well-known principles and criteria. Be accompanied by jurisprudence, legal and universal. In this research, a descriptive-analytical method is used to examine the right to a fair criminal trial separately and independently in light of international and jurisprudential documents with a look at the criminal laws of Afghanistan and its criteria. It should be remembered that the purpose of this article is not a comparative view between the three mentioned views, but the main goal is to examine the position of a fair trial in the three jurisprudential views, international documents, and criminal laws of the country.</div> اتهام, حقوق‌شهروندی, عدالت, محاکمه عادلانه, اسناد حقوق بشری, فقه و قوانین جزایی افغانستان Accusation, civil rights, justice, fair trial, human rights documents, jurisprudence and criminal laws of Afghanistan 56 78 http://srqjl.knu.edu.af/browse.php?a_code=A-10-2-3&slc_lang=fa&sid=1 Aed Mohammad Ahmadi عید محمد احمدی aem.ahmadi20@yahoo.com Yes Avicenna University دانشگاه ابن سینا